مصطفى النوراني الاردبيلي

359

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

اين خيسانده به سر براى جلوگيرى از ريزيش موى سر مفيد است . از دم‌كرده برگها نيز در استعمال خارجى شستن سر به منظور جلوگيرى از ريزش مو مصرف مىشود . از ماده مؤثر آن پيلوكارپين ، سابقا به‌صورت قطره در چشم پزشكى در موارد آب سياه استفاده شده است ولى در حال حاضر ديگر متروك شده است و براى درمان گلوكوما از اشعه ليزر استفاده مىشود . « 1 » * ژاژ بوته گياهى مىباشد بغايت سفيد و شبيه به درمنه ، در نهايت بى مزه و هر چند شتر آن را بخايد ، نرم نشود و به سبب بىمزگى فرو نبرد و بعضى مطلق تره دوغ را گفته‌اند يعنى : آنچه از رستنى كه در دوغ و ماست كنند و علفى را نيز گويند خاردار كه در ماست كنند و جمعى گويند : علفى است كه بى تخم مىرويد و آن نوعى از درمنه است كه بدان آتش افروزند و بعضى گويند : هر علفى كه بى تخم رويد . * ژالاب گياهى پايا از تيره پيچكيان ، كه به كمك پيچكهاى خود به دور درختان و تكيه‌گاههاى اطراف مىپيچد . ريشه آن به دو صورت است : نازك و استوانه‌اى شكل ، و متورم و غده‌اى شكل . ساقه‌اش به ارتفاع 3 متر مىرسد و برگهايش كامل و به‌صورت قلب و شفاف و نوك تيز و پايه گلش منتهى به يك و گاهى دو گل مىشود ، گلبرگهايش صورتىرنگ و قيفىشكل و داراى 5 قسمت مشخص است . كاسه گل آن نيز داراى 5 قسم كوچك است ، تعداد پرچمهايش 5 است . ريشه متورم آن به‌صورت پودر به عنوان مليّن و مسهل قوى استعمال مىشود . « 2 » گياهى است پايا و بالا رونده كه به سهولت به دور درختان و تكيه‌گاههاى اطراف خود

--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 4 ، ص 81 و 82 ( 2 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 2 ، ص 1775 .